ایزو ۱۰۰۰۶ یک استاندارد بین‌المللی راهنما در زمینه مدیریت کیفیت در پروژه‌ها است که به سازمانها کمک میکند اصول و روش‌های مدیریت کیفیت را در مراحل مختلف برنامه‌ریزی، اجرا، کنترل و بهبود پروژه به‌کار بگیرند.
این استاندارد برخلاف استانداردهای عمومی مدیریت پروژه، تمرکز اصلی خود را بر کیفیت پروژه و فرایندهای مرتبط با آن قرار می‌دهد و موضوعاتی مانند مسئولیت مدیریت، مدیریت منابع، کنترل فرایندها، ارزیابی عملکرد و بهبود مستمر را پوشش می‌دهد. در ادامه با ISO ۱۰۰۰۶:۲۰۱۷، کاربردها، مزایا، نحوه پیادهسازی و وضعیت گواهینامه ایزو ۱۰۰۰۶ آشنا می‌شوید.
آنچه در این مطلب می‌خوانید:
- ایزو ۱۰۰۰۶ چیست؟
- گواهینامه ایزو ۱۰۰۰۶
- آخرین ورژن استاندارد ۱۰۰۰۶
- پیادهسازی ISO ۱۰۰۰۶ به زبان ساده
- موضوعات اصلی ایزو ۱۰۰۰۶
- طرح کیفیت پروژه چیست؟
- مزایای پیادهسازی و اخذ گواهی استاندارد
- مراحل اخذ ایزو ۱۰۰۰۶
- کاربردهای استاندارد
- تفاوت ISO ۱۰۰۰۶ با ISO ۲۱۵۰۰ و ISO ۲۱۵۰۲ چیست؟
- جمع‌بندی
- سوالات متداول
- از کجا گواهینامه ایزو ۱۰۰۰۶ بگیریم؟
ایزو ۱۰۰۰۶ چیست؟
ISO ۱۰۰۰۶ یک استاندارد بین‌المللی راهنما برای به‌کارگیری مدیریت کیفیت در پروژه‌ها است که توسط کمیته ISO/TC ۱۷۶/SC ۳ تدوین شده است. این استاندارد برای پروژه‌های کوچک و بزرگ، کوتاه‌مدت و بلندمدت و حتی پروژه‌هایی که بخشی از یک برنامه یا پورتفولیو هستند قابل استفاده است.
ISO ۱۰۰۰۶ به سازمان کمک میکند اصول مدیریت کیفیت را متناسب با شرایط پروژه به کار بگیرد و فرایندهای مربوط به مسئولیت مدیریت، منابع، تحقق محصول یا خدمت، اندازه‌گیری، تحلیل و بهبود را ساختاریافته‌تر مدیریت کند.
نکته مهم این است که ISO ۱۰۰۰۶ راهنمای «مدیریت پروژه» به معنای عمومی نیست؛ تمرکز آن مشخصاً بر کیفیت در پروژه و کیفیت فرایندهای مدیریت پروژه است.
گواهینامه ایزو ۱۰۰۰۶
در بازار خدمات مدیریتی، برخی مراجع و مؤسسات پس از ارزیابی نحوه به‌کارگیری راهنمای ISO ۱۰۰۰۶ در سازمان، Certificate یا گواهی مرتبط با این استاندارد صادر می‌کنند. این نوع گواهینامه به‌ویژه در میان شرکت‌های پیمانکاری و پروژه‌محور مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بااین‌حال باید میان این Certificate و گواهینامه استانداردهای الزام‌آوری مانند ISO ۹۰۰۱ تفاوت قائل شد. ISO 10006 ذاتاً یک استاندارد راهنما (Guideline) است و نه یک استاندارد Requirements-based که برای Certification عمومی سیستم مدیریت طراحی شده باشد.
بنابراین دریافت Certificate ISO ۱۰۰۰۶ می‌تواند برای نشان دادن توجه سازمان به مدیریت کیفیت پروژه‌ها یا پاسخ به درخواست کارفرما و مناقصه کاربرد داشته باشد، اما اعتبار و پذیرش آن باید براساس مرجع صادرکننده و الزامات کارفرما بررسی شود.
همچنین ISO ۱۰۰۰۶ گواهینامه شخصی مدیر پروژه نیست و دریافت آن به‌تنهایی اثبات‌کننده صلاحیت حرفه‌ای یک فرد برای مدیریت پروژه محسوب نمی‌شود.
آخرین ورژن استاندارد ۱۰۰۰۶
آخرین نسخه منتشرشده این استاندارد ISO 10006:2017 با عنوان: Quality management — Guidelines for quality management in projects
است.
این نسخه در نوامبر ۲۰۱۷ منتشر شد و جایگزین ISO ۱۰۰۰۶:۲۰۰۳ شد. ISO در سال ۲۰۲۳ این استاندارد را دوباره بررسی و تأیید کرد؛ بنابراین ISO ۱۰۰۰۶:۲۰۱۷ همچنان نسخه جاری استاندارد است.
نسخه فعلی راهنمای استفاده از مدیریت کیفیت در پروژه‌ها را ارائه میکند و میان دو مفهوم مهم تمایز قائل می‌شود:
- مدیریت کیفیت در پروژه‌ها
- سیستم مدیریت کیفیت در پروژه‌ها
استاندارد موضوعاتی مانند مسئولیت مدیریت، مدیریت منابع، فرایندهای تحقق محصول یا خدمت و اندازه‌گیری، تحلیل و بهبود را در محیط پروژه بررسی میکند.
پیادهسازی ISO ۱۰۰۰۶ به زبان ساده
پیادهسازی ISO ۱۰۰۰۶ یعنی سازمان اصول مدیریت کیفیت را وارد شیوه برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های خود کند.
برای این کار ابتدا باید ساختار فعلی مدیریت کیفیت پروژه بررسی شود؛ سپس مسئولیت‌ها، اهداف کیفیت، منابع، ارتباطات، کنترل فرایندها، شاخص‌های عملکرد و روش‌های پایش و بهبود مشخص شوند.
هدف این نیست که برای تمام پروژه‌ها حجم زیادی فرم و مستند ایجاد شود. راهنمای ISO ۱۰۰۰۶ باید متناسب با اندازه، پیچیدگی، مدت و شرایط هر پروژه استفاده شود.
موضوعات اصلی ایزو ۱۰۰۰۶
مهم‌ترین حوزه‌هایی که ISO ۱۰۰۰۶ به آن‌ها می‌پردازد عبارت‌اند از:
- سیستم مدیریت کیفیت در پروژه
- مسئولیت و نقش مدیریت در پروژه
- مدیریت منابع پروژه
- مدیریت فرایندهای مربوط به ایجاد محصول یا ارائه خدمت
- اندازه‌گیری و تحلیل عملکرد
- بهبود مستمر
- اصول مدیریت کیفیت در محیط پروژه
- فرایندهای مدیریت کیفیت پروژه
- تدوین و استفاده از طرح کیفیت پروژه
این موضوعات به سازمان کمک می‌کنند مدیریت کیفیت را از یک فعالیت جانبی به بخشی از برنامه‌ریزی و اجرای پروژه تبدیل کند.
طرح کیفیت پروژه چیست؟
یکی از مفاهیم کاربردی ISO ۱۰۰۰۶، Project Quality Plan یا طرح کیفیت پروژه است.
طرح کیفیت مشخص میکند الزامات کیفیت یک پروژه چگونه اجرا، کنترل و پایش خواهند شد و معمولاً موضوعاتی مانند اهداف کیفیت، مسئولیت‌ها، روش‌های کنترل، معیارهای پذیرش، مستندات و روش ارزیابی عملکرد را مشخص میکند.
طرح کیفیت باید متناسب با پروژه تدوین شود؛ بنابراین ساختار یک پروژه ساختمانی، صنعتی یا نرم‌افزاری الزاماً یکسان نیست.
مزایای پیادهسازی و اخذ گواهی استاندارد
مزایای اخذ استاندارد ایزو ۱۰۰۰۶ شامل موارد زیر می‌شود:
- امکان بازاریابی بهتر و افزایش فروش را فراهم میکند.
- شرایط بهبود مستمر در کیفیت پروژه را فراهم میکند.
- تصویر شرکت و سهم بازار از یک پروژه کسب‌وکار را افزایش می‌دهد.
- با ایجاد اطمینان از کیفیت و ایمنی، رضایت مشتری، کارمندان و سایر افراد مرتبط با پروژه را جلب میکند.
- با ارائه راهنمایی‌های اصولی، هزینه اضافی کسب‌وکارها را کاهش می‌دهد.
- باعث صرفه‌جویی در زمان و خدمات کارآمدتر می‌شود.
مراحل اخذ ایزو ۱۰۰۰۶
در صورتی که سازمان به دلیل الزامات کارفرما، مناقصه یا سیاست داخلی به Certificate ISO ۱۰۰۰۶ نیاز داشته باشد، فرایند ارزیابی می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:
- بررسی وضعیت فعلی مدیریت کیفیت پروژه‌ها
- آموزش و شناخت راهنماهای ISO ۱۰۰۰۶
- تطبیق فرایندها و مستندات پروژه با راهنمای استاندارد
- اجرای روش‌های تعریف‌شده و جمع‌آوری شواهد
- ارزیابی یا ممیزی توسط مرجع انتخاب‌شده
- صدور Certificate طبق Scheme همان مرجع
پیش از دریافت گواهی باید مشخص شود مدرک صادرشده دقیقاً چه نوع Certificate یا Attestation است و آیا کارفرما یا مناقصه موردنظر آن را می‌پذیرد.
کاربردهای استاندارد
تفاوت ISO ۱۰۰۰۶ با ISO ۲۱۵۰۰ و ISO ۲۱۵۰۲ چیست؟
ISO ۱۰۰۰۶ و استانداردهای خانواده ISO ۲۱۵۰۰ مکمل یکدیگرند، اما هدف یکسانی ندارند.
- ISO 10006 بر مدیریت کیفیت در پروژه‌ها تمرکز دارد.
- ISO 21500:2021 چارچوب و مفاهیم پایه مدیریت پروژه، برنامه و پورتفولیو را مشخص میکند.
- ISO 21502:2020 راهنمای تخصصی‌تری برای مدیریت پروژه ارائه می‌دهد.
بنابراین اگر سازمانی قصد داشته باشد سیستم مدیریت پروژه خود را به‌صورت جامع‌تر توسعه دهد، می‌تواند ISO ۱۰۰۰۶ را برای موضوع کیفیت در کنار استانداردهای خانواده ISO ۲۱۵۰۰ به کار بگیرد.
جمع‌بندی
ایزو ۱۰۰۰۶ به عنوان یک راهنمای بین‌المللی برای مدیریت کیفیت در پروژه‌ها شناخته می‌شود و به سازمانها کمک میکند تا فرآیندهای مدیریت کیفیت خود را بهبود بخشند و به دستیابی به اهداف خود کمک کنند. این استاندارد با ارائه راهکارها و روش‌های استاندارد شده، به سازمانها کمک میکند تا عملکرد خود را ارزیابی کرده و فرآیندهای بهبود مداوم را اعمال کنند تا به کیفیت بیشتری دست یابند و رضایت مشتریان خود را افزایش دهند.
سوالات متداول
در این مقاله با ISO ۱۰۰۰۶ آشنا شدیم. گفتیم استفاده از این استاندارد به سازمانها کمک میکند تا بهبودهای مداومی در فرآیندهای خود ایجاد کرده و با چالش‌های پیش روی خود به بهترین شکل ممکن روبرو شوند. در ادامه به برخی سوالات متداول در این باره پاسخ می‌دهیم:
زیرا این استاندارد به سازمانها کمک میکند تا فرآیندهای مدیریت کیفیت خود را بهبود بخشند و به کیفیت بیشتری دست یابند. با پیادهسازی ISO ۱۰۰۰۶، سازمانها میتوانند بهرهوری و کارایی خود را افزایش دهند و رضایت مشتریان خود را بهبود بخشند.
Iso ۱۰۰۰۶ با ارائه راهکارها و روش‌های استاندارد شده، به سازمانها کمک میکند عملکرد خود را ارزیابی کرده و فرآیندهای بهبود مداوم را اعمال کنند تا به کیفیت بیشتری دست یابند و رضایت مشتریان خود را افزایش دهند.
ابتدا باید الزامات و راهنماهای این استاندارد را مطالعه و درک کنید. سپس فرآیندهای مدیریت کیفیت پروژه‌ها را بر اساس این استاندارد بازنگری کرده و بهبود ببخشید. در ادامه، باید برنامه‌ها و فرآیندهای مشخصی برای اجرای و نظارت بر استاندارد تدوین و اجرا کنید.
استفاده از استاندارد ۱۰۰۰۶ برای سازمانها مزایای زیادی دارد، از جمله:
افزایش بهرهوری و کارایی
کاهش هزینه‌ها و زمان‌بندی
افزایش رضایت مشتریان و ارتقاء سطح اعتماد به سازمان
بهبود عملکرد در پروژه‌ها
افزایش توانایی رقابتی و استحکام در بازار
از کجا گواهینامه ایزو ۱۰۰۰۶ بگیریم؟
اولین نکته‌ای که برای دریافت گواهینامه انواع استانداردها باید به آن توجه داشته باشید این است که گواهینامه‌ای معتبر است که از مراجع صدور تحت اعتبار IAF یا ASCB صادر شود. پیش از عقد قرارداد و دریافت گواهینامه حتما بررسی کنید که نام مرجع صدور در لیست منتشر شده در سایت نهادهای نام‌برده قابل مشاهده باشد؛ در غیر این صورت گواهی فاقد اعتبار خواهد بود.
دومین نکته مهمی که باید به آن توجه کنید این است که برای دریافت خدمات مشاوره یا صدور باید به دفتری مراجعه کنید که دارای پروانه و مجوز رسمی دولتی در آن حیطه باشد تا امکان پیگیری و استیفای حقوق در صورت بروز هر گونه مشکل برای شما محفوظ بماند.
در صورت نیاز به هرگونه مشاوره و راهنمایی جهت دریافت گواهینامه ایزو معتبر می‌توانید از خدمات مشاوره رایگان مجموعه EIQM CET از طریق تماس با ما بهره ببرید.
بدون دیدگاه